Module 8 — EPIRB / 406 MHz-baken

Een 406-MHz-EPIRB alarmeert Cospas-Sarsat; 121,5 MHz helpt redders dichtbij te peilen. De moderne IMO-norm voegt GNSS en AIS-lokalisatie toe voor EPIRBs geïnstalleerd vanaf juli 2022. Identificaties hebben 15 of 23 hexadecimale tekens naargelang de generatie. Vrijgave moet vóór 4 m diepte plaatsvinden; bind de lijn niet aan het schip. Wacht bij hulpbehoefte niet tot het schip zinkt. Stop na onbedoelde activering, informeer RCC en leg vast.

Wat een EPIRB bijdraagt

Een EPIRB is een baken dat redders alarmeert wanneer niemand aan boord nog een radio kan gebruiken. De uitzending op 406 MHz alarmeert het Cospas-Sarsat-systeem. Ongeveer elke 50 seconden zendt het baken een korte digitale burst uit met zijn unieke identiteit en, als het een GNSS-ontvanger heeft, zijn positie. Satellieten vangen de burst op, grondstations verwerken hem en het alarm bereikt het verantwoordelijke RCC. Een afzonderlijk zwak peilsignaal op 121,5 MHz laat vliegtuigen en reddingsboten er in de laatste nadering op peilen, en nieuwere bakens zenden ook een AIS-positie uit.

Het RCC ziet een bakenidentiteit, geen scheepsnaam. Het zoekt die identiteit op in de registratiedatabase om te weten van wie het baken is en belt daarna vaak de noodcontactpersoon. Daarom vertraagt een niet of verkeerd geregistreerd baken de redding.

Activering en vrijgave

Op een SOLAS-schip staat de EPIRB in een vrij-opdrijvende installatie. Zinkt het schip, dan maakt de hydrostatische ontkoppeling (HRU) het baken op een diepte van enkele meters los; het baken drijft op en schakelt zichzelf in. Dat dekt het geval waarin het schip te snel zinkt om nog iemand iets te laten doen.

Wacht daar niet op als je eerder hulp nodig hebt. Verlaat je het schip, neem het baken dan uit de beugel, activeer het met de hand volgens de gemarkeerde procedure, neem het mee in het reddingsvlot en maak het vast aan het vlot, niet aan het schip. Houd het rechtop, met de antenne vrij van de tent van het vlot.

Een bewuste bakenprocedure

1. 1Beslis of je nu hulp nodig hebt. Zo ja, alarmeer dan met alle beschikbare middelen; de EPIRB is daar één van.
2. 2Maak het baken met de hand los, of laat de HRU het vrijgeven als het schip zinkt.
3. 3Activeer het volgens de gemarkeerde procedure en controleer het indicatielampje.
4. 4Houd het in de open lucht, rechtop en vastgemaakt aan het reddingsvlot.
5. 5Luister op de draagbare marifoon van het overlevingsvaartuig naar reddingseenheden en geef details per spraak zodra dat kan.

Gaat het baken per ongeluk af, schakel het dan uit en meld het meteen aan het dichtstbijzijnde RCC of kuststation: bakenidentiteit, positie, tijdstip van activering en dat er geen nood is. Noteer het daarna in het logboek. Wie het baken zonder melding terugzet in de beugel, laat een RCC zoeken naar een schip dat niets mankeert.

Uitgewerkt inzicht: alarmeren is niet de hele redding

Om 0300 zinkt een schip snel in zwaar weer. De HRU maakt de EPIRB op ongeveer 4 m los, het baken komt boven en zijn GNSS-positie zit al in de eerste burst. Het RCC kan die binnen enkele minuten hebben en belt de geregistreerde eigenaar, die bevestigt dat het schip op die route vaart. Er wordt een vliegtuig gestuurd, maar de EPIRB kan het niet vertellen dat er 18 overlevenden in twee vlotten zitten, van wie één gewond. Dat werk doen de draagbare marifoon en de SART.

Houd het onderhoud bij dat het alarm bruikbaar maakt: maandelijks een zelftest, jaarlijks een test, walonderhoud ten minste om de 5 jaar, vervanging van de HRU op de vervaldatum (meestal na 2 jaar) en een actuele registratie. De IMO-prestatienorm voor EPIRB's MSC.471(101) legt vast wat een goedgekeurd SOLAS-baken moet kunnen. Een baken voor de pleziervaart kan minder functies hebben.

Officiële bronnen · 2026-09-09

MSC.471(101) · MSC.514(105) · NOAA beacon identifiers