Lichten, dagmerken en geluid op de Westerschelde

Onderwerp 1 van 6

De bouwstenen: toplicht, zijdelichten, heklicht

Lichten voer je van zonsondergang tot zonsopgang, en overdag ook bij beperkt zicht (SRW art. 20 lid 3).

Dagmerken voer je overdag (lid 4). Een toplicht is wit en schijnt over 225° naar voren. De zijdelichten zijn groen aan stuurboord en rood aan bakboord, elk over 112,5°. Het heklicht is wit en schijnt over 135° naar achteren (art. 21 lid 1). Zie je alleen een wit heklicht, dan kijk je dus van achteren tegen een schip aan.

Een werktuiglijk voortbewogen schip dat varende is, voert een toplicht op het voorschip, een tweede toplicht verder naar achteren en hoger, zijdelichten en een heklicht. Een binnenschip van 110 meter of korter hoeft het tweede toplicht niet te voeren (SRW art. 23 lid 1). Een schip dat sleept of assisteert, voert twee witte toplichten boven elkaar; slepen twee of meer sleepboten samen, dan voert elk er drie (art. 24 lid 1 en 2). Een binnenschip dat sleept, voert een geel sleeplicht in plaats van het heklicht (art. 24 lid 5). Let op: een zeeschip voert de lichten van de BVA, behalve waar het SRW zegt dat een artikel ook voor zeeschepen geldt (art. 20 lid 1). Een zeeschip korter dan 50 meter voert daarom vaak maar één toplicht.

Een zeilschip van 20 meter of langer voert zijdelichten, heklicht en aan of bij de top van de mast rood boven groen, rondom zichtbaar. In het SRW is dat verplicht (art. 25 lid 1). Zeil je met de motor bij, dan voer je overdag op het voorschip een kegel met de punt naar beneden (art. 25 lid 2).

• Toplicht 225°, zijdelichten 112,5°, heklicht 135° (SRW art. 21 lid 1).
• Motorschip varende: toplicht(en), zijdelichten, heklicht (art. 23 lid 1).
• Slepen: twee witte toplichten boven elkaar; binnenschip dat sleept: geel sleeplicht (art. 24).
• Zeilschip ≥ 20 m: rood boven groen in de mast (art. 25 lid 1); motorzeilen: kegel punt omlaag (lid 2).

Onderwerp 2 van 6

Schepen met een bijzondere status

Een vissend schip voert groen boven wit, rondom zichtbaar, of overdag twee kegels met de punten tegen elkaar.

Loopt het vaart door het water, dan ook zijdelichten en heklicht (SRW art. 26). Een onmanoeuvreerbaar schip voert twee rode rondom zichtbare lichten boven elkaar, of overdag twee ballen (art. 27 lid 1). Een beperkt manoeuvreerbaar schip voert rood-wit-rood, of overdag bal-ruit-bal. Aan de kant waar je níet langs kunt, toont het twee rode lichten of twee ballen; aan de kant waar je wel langs kunt, twee groene lichten of twee ruiten (art. 27 lid 2).

Een bovenmaats zeeschip voert naast de gewone lichten drie rode krachtige lichten boven elkaar, en overdag een cilinder (art. 28). Een schip ten anker voert een wit rondom zichtbaar licht op het voorschip, op ten minste 3 meter, of overdag een bal. Op het achterschip komt een tweede wit licht, ten minste 2 meter lager (art. 30 lid 1). Een schip aan de grond, een wrak of een ander obstakel voert de ankerlichten met twee rode lichten erbij, of overdag drie ballen boven elkaar (art. 30 lid 3 onder a).

Een blauw flikkerlicht is van een schip met een bijzondere politieopdracht. Voeren twee of meer schepen dat licht, dan is de zone tussen hen verboden voor de scheepvaart (art. 31 lid 1). Een geel flikkerlicht betekent dat een schip werkzaamheden uitvoert (lid 2). Rood boven wit als lichten, of overdag een rood-witte vlag of bord, toont een stilliggend schip dat gevaar loopt door golfslag of zuiging: verminder tijdig vaart (lid 3; art. 6 lid 3). Drijvende leidingen zijn aangeduid met gele lichten of gele vlaggen, hooguit 50 meter uit elkaar (art. 31 lid 4).

• Groen boven wit = vissen (art. 26). Rood boven rood = onmanoeuvreerbaar (art. 27 lid 1).
• Rood-wit-rood en bal-ruit-bal = beperkt manoeuvreerbaar; groen of ruiten aan de vrije kant (art. 27 lid 2).
• Drie rood boven elkaar en een cilinder = bovenmaats zeeschip (art. 28).
• Ankerlicht plus twee rood, of drie ballen = aan de grond of obstakel (art. 30 lid 3 onder a).

Onderwerp 3 van 6

Je eigen lichten als klein schip

Een klein motorschip dat varende is, voert een helder toplicht, zijdelichten en een heklicht.

Het toplicht mag lager dan 4 meter boven de romp staan, maar ten minste 1 meter boven de zijdelichten. De zijdelichten mogen in één lantaarn op de lengteas. Het heklicht mag weg als het toplicht wordt vervangen door een wit rondom zichtbaar licht (SRW art. 41 lid 1).

Is je motorboot korter dan 7 meter en kan hij hooguit 7 knopen (13 km/u), dan mag je in plaats daarvan één wit rondom zichtbaar licht voeren; voer, als dat kan, ook zijdelichten (art. 41 lid 2). Een zeilschip korter dan 20 meter voert zijdelichten en heklicht, of een driekleurenlantaarn in of bij de top van de mast. Is het korter dan 7 meter, dan mag één wit rondom zichtbaar licht (lid 5). Een roeiboot of kano voert een wit rondom zichtbaar licht (lid 6). Ten anker of gemeerd voer je een wit rondom zichtbaar licht, tenzij je vanaf de wal voldoende wordt verlicht (lid 7). Sleep je met een klein motorschip alleen kleine schepen, of neem je ze langszij mee, dan voer je gewoon de lichten van lid 1 (lid 3). Een klein schip dat wordt gesleept of langszij wordt meegenomen, voert een wit rondom zichtbaar licht; een bijboot hoeft dat niet (lid 4).

Een klein schip hoeft geen dagmerken te voeren, behalve onder meer de kegel bij motorzeilen; die mag kleiner zijn (art. 41 lid 8). Elk klein schip behalve een zeilplank heeft een deugdelijke radarreflector. Een zeilschip voert die ten minste 4 meter boven het water, een motorschip zo hoog mogelijk boven de opbouw (lid 9).

• Klein motorschip: helder toplicht ≥ 1 m boven de zijdelichten, zijdelichten, heklicht; of rondom wit plus zijdelichten (art. 41 lid 1).
• Korter dan 7 m én hooguit 7 kn: één rondom wit licht mag (lid 2).
• Zeilschip < 20 m: zijde- en heklicht of driekleurenlantaarn; < 7 m: rondom wit mag (lid 5).
• Klein schip op sleep of langszij: wit rondom licht, niet voor een bijboot (art. 41 lid 4).
• Radarreflector verplicht, op een zeilschip ten minste 4 m boven het water (lid 9).

Onderwerp 4 van 6

Geluid bij mist en noodseinen

Een korte stoot duurt ongeveer één seconde, een lange stoot vier tot zes seconden (SRW art. 32).

In of nabij een gebied met beperkt zicht gelden de mistseinen, dag en nacht (art. 35 lid 1). Een werktuiglijk voortbewogen schip dat vaart door het water loopt, geeft ten minste elke twee minuten één lange stoot (art. 35 lid 2 onder a).

Ben je in nood en heb je hulp nodig, dan gebruik je een of meer noodseinen. Het SRW noemt onder meer een aanhoudend geluid met een misthoorn, SOS in morse, ‘mayday’ (in de wet gespeld als ‘meedee’) over de radio, oranje rook, langzaam op en neer bewegen van de zijwaarts gestrekte armen, seinen van een noodradiobaken, rondzwaaien met een licht, vlag of ander voorwerp, en reeksen klokslagen of herhaalde lange stoten (art. 37).

• Mist, motorschip met vaart door het water: één lange stoot, ten minste elke 2 minuten (art. 35 lid 2 onder a).
• Lange stoot 4–6 s, korte stoot ongeveer 1 s (art. 32).
• Noodseinen: aanhoudend misthoornsein, SOS, mayday, oranje rook, armen op en neer, noodradiobaken, rondzwaaien, klokslagen of herhaalde lange stoten (art. 37).

Onderwerp 5 van 6

Lichten aan de wal en op de betonning

Een licht heeft een karakter: de manier waarop het aan en uit gaat.

In de kaart staat dat met een internationale afkorting. Een vast licht (F) brandt continu. Bij een schitterlicht (Fl) is het licht korter dan het donker; bij een lang schitterlicht (LFl) duurt de schittering ten minste 2 seconden. Bij een onderbroken licht (Oc) is het licht juist langer dan het donker. Bij een isofaselicht (Iso) zijn licht en donker even lang. Een flikkerlicht (Q) flikkert snel en regelmatig, een snel flikkerlicht (VQ) nog sneller. Een getal tussen haakjes geeft een groep: Fl(3) is drie schitteringen per periode. De periode is de tijd van één volledige cyclus, bijvoorbeeld 10s. Een morselicht (Mo) toont een letter in morse, zoals Mo(A): kort-lang, bij een boei voor veilig vaarwater. Een alternerend licht (Al) wisselt van kleur, bijvoorbeeld Al.WR.

Een sectorlicht toont in verschillende richtingen verschillende kleuren. De witte sector wijst meestal het veilige vaarwater aan; rood en groen geven aan dat je eruit raakt. Zie je een andere kleur, dan zit je in een andere sector. De sectorgrenzen staan in de kaart als ware peilingen vanaf zee naar het licht toe. Een lichtenlijn bestaat uit twee lichten achter elkaar, het achterste hoger. Zie je ze recht boven elkaar, dan lig je op de lijn. Staat het hoge achterste licht rechts van het lage voorste, dan lig je rechts van de lijn en stuur je terug naar bakboord.

In de kaart staat bij een licht de hoogte in meters en de nominale dracht in zeemijlen, bijvoorbeeld ‘12m 10M’ (legenda 1800-serie in de exameneisen). De nominale dracht is de afstand waarop je het licht ziet bij een meteorologisch zicht van 10 zeemijl; hij hangt alleen af van de lichtsterkte. Hoe ver je een licht echt ziet, hangt ook af van het zicht en van de kromming van de aarde. Hoe hoger het licht en hoe hoger je ooghoogte, hoe verder je het kunt zien. Een laag licht van een sterke lamp kan dus achter de horizon verdwenen zijn terwijl je in zijn bereik zit.

• Fl: licht korter dan donker. Oc: licht langer dan donker. Iso: even lang. Q en VQ: snel flikkerend.
• Sectorlicht: de witte sector is meestal het vaarwater; sectorgrenzen zijn ware peilingen vanaf zee naar het licht.
• Lichtenlijn: lichten boven elkaar = op de lijn. Achterste licht rechts van het voorste = je ligt rechts van de lijn.
• Kaart: hoogte in meters, nominale dracht in zeemijlen. Hoger licht en hogere ooghoogte = verder zichtbaar.

Onderwerp 6 van 6

Oefen en ga verder

De beste plekken om dit onderdeel te oefenen. Als je klaar bent, breng één tik je terug naar de cursus.

• Lichten in 3DSimulator
• Spel: welk licht is dit?Spel
• Spel: raad het geluidsseinSpel
• Quiz: lichten en dagmerkenQuiz
• Lichten: motorschepen en slepenLes
• Geluids- en lichtseinenLes