Overstag gaan, gijpen en bijliggen

De les in gewone woorden

1. Wat er gebeurt
   • Bij een klapgijp komt de wind vanaf de verkeerde kant achter het grootzeil en slaat de giek onbedoeld over.
   • De giek kan een hoofd zo hard raken dat ernstig letsel ontstaat of iemand overboord slaat.
   • De grootschoot veegt door de kuip.
   • De schok kan de giek, het lummelbeslag (de verbinding met de mast) of het tuig breken.
2. Binnen de wind varen
   • Komt op een voorwindse koers de wind van dezelfde kant als de giek, dan vaar je binnen de wind.
   • Een golf, winddraaiing of stuurfout kan de giek laten overkomen.
   • Controleer de windvaan voor de schijnbare wind.
   • Een opkrullend of klapperend achterlijk, de achterrand van het grootzeil, waarschuwt ook.
   • Een invallend voorzeil kan gewoon in de windschaduw van het grootzeil zitten: controleer de windrichting.
3. Voorkomen door goed te sturen
   • Houd de schijnbare wind duidelijk aan de kant tegenover de giek.
   • Houd rekening met gieren, het heen en weer draaien van de boot, en winddraaiingen.
   • Blijf geconcentreerd sturen, corrigeer vroeg met kleine bewegingen en kijk naar de windvaan.
   • Loef verder op naar ruime wind, met de wind schuin van achteren, als golven je richting een gijp duwen.
4. De bulletalie
   • Een bulletalie is een lijn die de giek uithoudt zodat hij niet kan overkomen.
   • Leid hem van het uiteinde van de giek naar een sterk punt of blok bij de boeg en terug naar de kuip.
   • Gebruik sterke bevestigingspunten en een bediening in de kuip waarmee je ook onder belasting kunt vieren.
   • Een lijn vanaf het midden van de giek recht omlaag naar de voetrail kan de giek breken als die door het rollen van de boot in zee komt.
5. Giekrem en bemanning
   • Een giekrem werkt met wrijving en laat de giek langzaam overkomen in plaats van hem tegen te houden.
   • Hij is een alternatief voor een bulletalie en handig met weinig bemanning.
   • Welk systeem je ook gebruikt, houd voor de wind ieders hoofd onder de giek.
   • Zit of sta nooit in de baan van de grootschoot.
   • Beheers de giek met de grootschoot voordat je de bulletalie voor een gijp viert.
   • Breng hem aan de nieuwe kant opnieuw aan.

Kerngegevens

Kernpunten

• Een klapgijp kan bemanning verwonden en de giek of het tuig breken.
• Gevarenzone: binnen de wind varen, met de wind aan de giekkant op een voorwindse koers.
• Let op de windrichting en het achterlijk van het grootzeil; alleen een invallend voorzeil bewijst niet dat je binnen de wind vaart.
• Leid een bulletalie vanaf het giekeinde naar voren en terug naar de kuip.
• Houd hoofden laag; beheers de giek met de grootschoot voordat je de bulletalie voor een gijp viert.

Controleer wat je hebt gelezen

Waar of niet waar?

Praktijkgeval en examentips

Examentips

1. 1Klapgijp: de giek komt ongecontroleerd over; ernstig letsel en schade aan het tuig.
2. 2Binnen de wind: wind van de giekkant. Controleer de windrichting; een invallend voorzeil alleen is geen bewijs.
3. 3Bulletalie: giekeinde, naar voren, terug naar de kuip; bediening moet onder belasting werken.
4. 4Houd de wind duidelijk aan de kant tegenover de giek; houd marge voor gieren en winddraaiingen. Beheers de giek vóór je de bulletalie viert.