Brand aan boord: voorkomen en blussen

Beslis

Vraag 1/1

Je sluit veilig de toevoerkraan naar een gasvlam. Welk onderdeel van de branddriehoek neem je weg?

De les in gewone woorden

De branddriehoek
- Brand heeft drie dingen nodig: brandstof om te verbranden, warmte om de ontbrandingstemperatuur vast te houden en zuurstof uit de lucht. Dit is de branddriehoek.
- Neem één ervan weg en de brand dooft: koel om warmte weg te nemen, verstik om zuurstof weg te nemen of sluit de brandstoftoevoer af.
- Aan boord zijn alle drie volop aanwezig: diesel, benzine, gas, hout, stof en hars, in een kleine ruimte met een draaiende motor.
De brandtetraëder
- Vlammen hebben ook een zichzelf onderhoudende kettingreactie in de brandende gassen nodig.
- Voeg die toe aan de driehoek en je krijgt de brandtetraëder.
- Bluspoeder werkt vooral door die kettingreactie te onderbreken.
- Daardoor dooft het de vlammen snel.
- Het koelt niet, dus heet materiaal kan opnieuw ontbranden zodra het poeder neerslaat.
- Blijf een brand bewaken die volgens jou uit is.
Brandklassen
- In Europa deelt de norm EN 2 branden in naar brandstof.
- Klasse A: vaste stoffen die onder gloedvorming verbranden, zoals hout, stof en papier.
- Klasse B: vloeistoffen en vloeibaar wordende vaste stoffen (stoffen die smelten), zoals benzine, diesel en was.
- Klasse C: gassen zoals LPG (flessengas).
- Klasse D: metalen zoals magnesium.
- Klasse F: bakoliën en vetten.
- Elektrische apparatuur is geen brandklasse: ze geeft extra gevaar voor een elektrische schok totdat je de stroom uitschakelt.
Andere letters
- De letters betekenen niet overal hetzelfde.
- In de Verenigde Staten gebruikt NFPA 10 A voor vaste stoffen, B voor vloeistoffen en gassen, C voor elektrische apparatuur onder spanning, D voor metalen en K voor bakoliën.
- Lees de pictogrammen op de blusser en vertrouw niet alleen op een letter, zeker op een huurboot in het buitenland.
Rook doodt het eerst
- Brandende kunststoffen, schuim en harsen geven dikke, giftige rook.
- Aan boord vormt rook vaak eerder gevaar dan vlammen.
- Eén of twee ademteugen kunnen je uitschakelen.
- Blijf laag, houd een vluchtweg achter je en bestrijd brand alleen als dat veilig kan.
- Plaats rookmelders en koolmonoxidemelders (CO) en test ze.

Kerngegevens

Klasse A (EN 2): Vaste stoffen die met gloed verbranden: hout, stof, papier
Klasse B (EN 2): Vloeistoffen en smeltende vaste stoffen: benzine, diesel, was
Klasse C (EN 2): Gassen: LPG, butaan, propaan
Klasse D (EN 2): Brandende metalen
Klasse F (EN 2): Bakoliën en vetten
Amerikaanse letters (NFPA 10): A, B (vloeistoffen/gassen), C (elektra onder spanning), D, K (bakoliën)

Kernpunten

Brand heeft brandstof, warmte en zuurstof nodig, plus een kettingreactie.
Blus door koelen, verstikken, brandstoftoevoer afsluiten of de kettingreactie onderbreken.
EN 2: A vaste stoffen met gloedvorming, B vloeistoffen en smeltende vaste stoffen, C gassen, D metalen, F bakoliën.
Elektriciteit is een gevaar, geen EN 2-brandklasse; de Amerikaanse letters verschillen.
Rook doodt vaak het eerst: blijf laag en houd een vluchtweg vrij.

Controleer wat je hebt gelezen

Vraag 1/3

Wat is volgens EN 2 een brand van klasse B?

Waar of niet waar?

Beslis bij elke uitspraak voordat je het antwoord ziet.

Klasse C betekent overal brand in elektrische apparatuur.
EN 2: A vaste stoffen met gloedvorming, B vloeistoffen en smeltende vaste stoffen, C gassen, D metalen, F bakoliën.
Blus door koelen, verstikken, brandstoftoevoer afsluiten of de kettingreactie onderbreken.
Als de vlammen weg zijn, is de brand voorbij.

Praktijkgeval en examentips

Situatie

Op een huurjacht in het buitenland vind je een blusser met ‘ABC’ erop. Een bemanningslid zegt dat die voor hout, benzine en elektrische apparatuur is. Klopt dat?

Toon het antwoord

Dat hangt van het classificatiesysteem af. Volgens NFPA staat ABC voor gewone vaste stoffen, brandbare vloeistoffen en gassen, en elektrische apparatuur onder spanning. Dan klopt het. Volgens EN 2 staat C voor gassen. Controleer het etiket en de voorschriften voor elektrisch gebruik voordat je de blusser kiest.

Examentips

Branddriehoek: brandstof, warmte, zuurstof; de brandtetraëder voegt de kettingreactie toe.
Blus door koelen, verstikken, brandstoftoevoer afsluiten of de kettingreactie onderbreken.
EN 2-brandklassen: A vaste stoffen met gloedvorming, B vloeistoffen en smeltende vaste stoffen, C gassen, D metalen, F bakoliën; elektriciteit is geen klasse.
Amerikaanse NFPA-letters verschillen: C elektrische apparatuur, K bakoliën.