Karar verin
Denizde dört durum. Önce siz karar verin, sonra nedenini okuyun.
8 m derinlik, baş makarası 1 m yüksekte; gece rüzgâr artacak. Kaç metre zincir verirsiniz?
Özetle
- Tekne terimleriSancak sağ ve yeşil, iskele sol ve kırmızı; su çekimi aşağı, fribord yukarı.
- Pruva ön, kıç arka; ayna kıçtaki enine yüzey.
- Sintine en alt iç bölüm; kemere enine doğrultu.
- ADB 10: tam boy ≤ 10 m; ADB 24: gövde boyu ≤ 24 m.
- Bağlar ve bağlamaİzbarço göz, kazık bağı direk, kropi durdurma; camadan aynı kalınlıkta iki ucu birleştirir (yük taşıyan ekleme için değil).
- Koç boynuzu: tam tur, çaprazlar, kilit volta; başka düğüm yok.
- Usturmaça temas hizasında; baş, kıç ve spring halatları hazır.
- Rüzgârı veya akıntıyı karşıdan alın, yavaş yanaşın.
- DemirlemeKum veya çamur dip, korunaklı yer; zincirle (derinlik + baş yüksekliği) × 3–5.
- Zinciri tekne geri giderken yığmadan verin, tornistanla tutuşu kontrol edin.
- Kerteriz alın, demir alarmı kurun; kerterizler sürekli aynı yöne değişiyorsa demir tarıyor.
- Gece beyaz her yönden görünen fener, gündüz küre (Kural 30).
- ManevraPervane etkisi, dümen akışı ve dönme noktası manevranızı belirler.
- Sağa dönüşlü pervane tornistanda kıçı iskeleye çeker.
- Pruva bir yana dönerken kıç öbür yana savrulur.
- Yüzme alanına tehlikeli yaklaşma veya hız sınırını aşma: ADB 6 ay askı (madde 18).
Okuduklarınızı kontrol edin
Tekneye kıçtan pruvaya doğru bakarken sol tarafa ne denir?
Örnek olay: Ege’de bir koyda gece için demirlemek
Öğleden sonra 9 metrelik teknenizle Ege’de bir koya giriyorsunuz. Gece kalacaksınız. Hava tahmini gece kuzeyden Beaufort 4 kuvvetinde rüzgâr veriyor. Koyun kuzey tarafı korunaklı, dip haritada kum olarak işaretli, derinlik 6 metre. Baş makaranız sudan 1 metre yüksekte; teknede 50 metre zincir var. Koyda iki tekne daha demirli.
Çözümü okumadan önce: siz ne yapardınız?
Doğru mu, yanlış mı?
Cevabı görmeden önce her cümle için karar verin.
Yanaşırken rüzgârı arkadan alıp hızla girmek.
Demirliyken gece fener yakmamak, çünkü tekne küçük.
Tornistanda teknenin düz geri gideceğini sanmak.
İzbarço göz, kazık bağı direk, kropi durdurma; camadan aynı kalınlıkta iki ucu birleştirir (yük taşıyan ekleme için değil).
Koç boynuzuna voltayı düğümle bitirmek.
Sancak sağ ve yeşil, iskele sol ve kırmızı; su çekimi aşağı, fribord yukarı.
Pervane etkisi, dümen akışı ve dönme noktası manevranızı belirler.
Kalomayı yalnızca derinliğe göre hesaplayıp baş makarasının yüksekliğini unutmak.
Kum veya çamur dip, korunaklı yer; zincirle (derinlik + baş yüksekliği) × 3–5.
Alıştırma: Kaloma hesabı ve demirleme sırası
Kurs alıştırması: Marmara’da bir koyda 8 metre derinlikte demirleyeceksiniz. Baş makaranız sudan 1 metre yüksekte. Hava sakin; zincirle derinliğin 4 katı kaloma vereceksiniz (iyi denizcilik uygulaması).
Adım adım
Kaloma hesabında kullanacağınız yükseklik (derinlik + baş makarası) kaç metredir?
Çözümü gösterin
8 m derinlik + 1 m baş makarası yüksekliği = 9 m. Zincir dibe baş makarasından iner.
4 katı kalomayla kaç metre zincir verirsiniz?
Çözümü gösterin
9 m × 4 = 36 m. Rüzgâr artarsa kalomayı uzatırsınız.
Demir dibe ulaştı. Zinciri nasıl verirsiniz?
Çözümü gösterin
Zincir dibe düz uzanmalıdır; yığılan zincir demirin üzerine düşer ve demir dolaşabilir.
Demirleme sırasını kurun.
- 1Rüzgâra karşı yavaş yaklaşma ve durma
- 2Tekne geri giderken kalomanın verilmesi
- 3Demirin dibe indirilmesi
- 4Kerteriz alma ve demir alarmının kurulması
- 5Korunaklı, kumluk ve geniş bir yer seçimi
- 6Zincirin bağlanması ve tornistanla tutuşun kontrolü
Çözümü gösterin
Yer seçimi, yaklaşma, demir verme, kaloma, tutuş kontrolü ve demir nöbeti.
Şimdi siz
Yardımsız: 5 metre derinlikte, baş makarası sudan 1 metre yüksekte; gece rüzgâr artacak, derinliğin 5 katı kaloma vereceksiniz.
Kaç metre zincir verirsiniz?
Gece kerterizleriniz sürekli değişiyor ve demir alarmı çalıyor. Ne oluyor?
Demir alma sırasını kurun.
- 1Zincir dikken demirin dipten koparılması
- 2Demirin suyun üstünde kontrolü ve yerine sabitlenmesi
- 3Zincir toplanırken teknenin yavaşça demire doğru yürütülmesi
- 4Motorun çalıştırılması, halatların ve güvertenin hazırlanması
Kontrol: 10 soru
Bu bölümden sorular; her cevaptan sonra açıklamasıyla.
Ücretsiz: ders + 10 soru · Exam Pass: 20 sorunun hepsi, sınırsız sınav provası ve hatalarınızın tekrarı
Daha fazlası
Ayrıntılı anlatım ve konuyla ilgili sayfalar
Konu 1 / 6
Teknenin kısımları ve denizcilik terimleri
Kıçtan pruvaya bakarken sağ taraf sancak, sol taraf iskeledir. Sancak borda feneri yeşil, iskele borda feneri kırmızıdır.
Teknenin ön ucu pruva (baş), arka ucu kıçtır. Teknenin yan yüzeyi bordadır; kıçtaki düz, enine yüzey aynadır.
Omurga teknenin en altında baştan kıça uzanan ana yapı elemanıdır. Su hattı, teknenin suya oturduğu çizgidir. Su çekimi, su hattından teknenin en alt noktasına kadar olan dikey mesafedir: sığ bir koya girerken bu sayıyı bilmeniz gerekir. Fribord ise su hattından güverte kenarına kadar olan yüksekliktir.
Sintine, teknenin en alt iç bölümüdür; sızan su burada toplanır ve sintine pompasıyla atılır. Kemere teknenin enine doğrultusudur: “kemerenin gerisi” teknenin ortasından kıça doğru olan yönleri anlatır. Bu terimleri çatışmayı önleme kurallarında da görürsünüz.
ADB yönetmeliği teknenin boyunu tam boy ve gövde boyu ile anlatır: ADB 10 tam boyu 10 metreye kadar (dâhil) olan tekneler, ADB 24 gövde boyu 24 metreye kadar olan tekneler içindir.
- Sancak = sağ = yeşil; iskele = sol = kırmızı.
- Su çekimi: su hattından aşağı; fribord: su hattından güverteye.
- Ayna kıçtaki enine yüzey, sintine en alt iç bölüm.
Konu 2 / 6
Halatlar ve temel bağlar
Her bağın bir işi vardır; doğru bağ yük altında tutar ve yük kalkınca kolay çözülür. Sınavda ve teknede en çok bu dört bağı kullanırsınız.
İzbarço bağı halatın ucunda kaymayan, sabit bir göz oluşturur; bir babaya veya halkaya halat geçirmek, kurtarma halatına göz yapmak için kullanılır. Kazık bağı bir direğe, babaya veya küpeşteye çabuk bağlamak içindir; usturmaçaları asarken çok işe yarar. Kropi (sekiz) bağı halat ucunun bir makaradan ya da kasnaktan kaçmasını önleyen durdurma bağıdır. Camadan bağı aynı kalınlıkta iki ucu birleştirir; yük altında güvenilir bir ekleme bağı değildir.
Teknede halatı bir koç boynuzuna volta alarak bağlarsınız: önce boynuzun dibinden bir tam tur, sonra boynuzların üzerinden çapraz (sekiz) turlar, sonunda halatı kilitleyen bir volta. Halat yüklüyken de kolay boşaltılabilmesi için kilit voltadan başka düğüm atmazsınız. Bu ayrıntılar iyi denizcilik uygulamasıdır, yönetmelikte yazmaz.
Halatları kullanmadığınızda kangal yapıp asarsınız; güvertede dağınık halat ayağa dolanır, pervaneye sarılabilir.
- İzbarço: sabit göz. Kazık bağı: direğe çabuk bağlama. Kropi: durdurma. Camadan: aynı kalınlıkta iki ucu birleştirir (yük taşıyan ekleme için değil).
- Koç boynuzu: tam tur, çaprazlar, kilit volta.
- Güvertede halat dağınık kalmaz; pervaneye sarılan halat motoru durdurur.
Konu 3 / 6
Bağlama, yanaşma ve ayrılma
Yanaşmayı rüzgârı veya akıntıyı (hangisi daha etkiliyse) karşıdan alarak, yavaş yaparsınız. Karşıdan gelen rüzgâr ya da akıntı tekneyi frenler; arkadan gelen sizi rıhtıma fazla hızla taşır.
Yanaşmadan önce usturmaçaları bordaya, rıhtıma veya diğer tekneye temas edecek yükseklikte asar, baş ve kıç halatlarını hazır edersiniz. Teknenin rıhtıma göre ileri-geri hareketini spring halatları sınırlar; baş ve kıç halatları teknenin uçlarını tutar.
Türkiye’deki koy ve marinalarda sık görülen düzen kıçtan bağlamadır: demir, marina şamandırası ya da muring halatı baştan, kıç halatları rıhtıma veya karaya verilir. Komşu teknelerin demir zincirleri üst üste binebilir; demirinizi verirken onların zincirini çaprazlamamaya dikkat edersiniz.
Ayrılırken önce rüzgârın tekneyi nereye ittiğine bakarsınız: hangi halatın en son bırakılacağını buna göre seçersiniz. Hiçbir halatın suda sarkmadığından emin olduktan sonra ileri ya da tornistan yol verirsiniz.
- Rüzgârı veya akıntıyı karşıdan alın, yavaş yaklaşın.
- Usturmaça temas yüksekliğinde; baş, kıç ve spring halatları hazır.
- Ayrılırken suda halat bırakmayın: pervaneye sarılır.
Konu 4 / 6
Demirleme
Demir yeri: rüzgâra ve dalgaya korunaklı, dibi kum veya çamur olan, tekne salındığında başka teknelere, kayalara ve sığlara değmeyecek kadar geniş bir yer seçersiniz.
Dar kanallarda ve trafik ayırım düzenlerinde demirlemekten kaçınırsınız (COLREG Kural 9(g), 10(g)). Deniz çayırı kaplı dipte demir iyi tutmaz ve çayıra zarar verir; kumluk bir alan arayın.
Kaloma, saldığınız zincir veya halat boyudur. Genel kural olarak zincirle derinliğin en az 3–5 katı, halatla daha fazlası verilir; kötü havada daha uzun kaloma gerekir. Derinliği ölçerken baş makarasının su üstündeki yüksekliğini de eklersiniz. Bu oranlar yasal bir şart değil, iyi denizcilik uygulamasıdır; demirinizin türü ve dip yapısı da sonucu değiştirir.
Demir verme: rüzgâra veya akıntıya karşı yavaşça yaklaşır, tekne durunca demiri dibe indirirsiniz. Tekne rüzgârla ya da hafif tornistanla yavaşça geri giderken zinciri dibe yığmadan verirsiniz. Kalomanın sonunda zinciri bağlar, kısa bir tornistanla demirin tuttuğunu kontrol edersiniz.
Demir nöbeti: karadaki iki sabit noktanın kerterizini veya bir hizalamayı not alır, GPS’te demir alarmı kurarsınız. Kerterizler bir aralıkta gidip gelmek yerine sürekli aynı yöne değişiyorsa demir tarıyordur. Demirliyken gece beyaz her yönden görünen fener, gündüz baş tarafta bir küre gösterirsiniz (COLREG Kural 30). Boyu 7 metreden az tekne; dar kanal, seyir yolu veya demirleme sahası içinde ya da yakınında değilse ve diğer teknelerin normalde seyrettiği bir yerde bulunmuyorsa bunları göstermek zorunda değildir (Kural 30(e)).
- Kum veya çamur dip, korunaklı, salınma alanı yeterli.
- Kaloma: zincirle derinliğin (+ baş yüksekliği) 3–5 katı; iyi denizcilik uygulaması.
- Demirli: gece beyaz her yönden görünen fener, gündüz küre (Kural 30).
Konu 5 / 6
Tekne kullanma ve manevra
Pervane etkisi: tek pervaneli bir teknede pervane, dönüş yönüne göre kıçı yana iter; en belirgin olduğu an tornistandır.
İleri yolda saat yönünde (kıçtan bakınca sağa) dönen sağa dönüşlü pervane, tornistanda kıçı iskeleye çeker. Teknenizin hangi tarafa çektiğini sakin suda deneyerek öğrenir, yanaşmayı buna göre planlarsınız.
Dümen etkisi: dümen palası, üzerinden su aktığı sürece işe yarar. İçten makineli tek pervaneli teknede çok düşük hızda dümen zayıflar; kısa bir ileri yol vermek palaya su göndererek dönüşü kolaylaştırır. Dıştan takma motorda motoru çevirerek itiş yönünü doğrudan değiştirirsiniz.
Tekne pruvadan değil, bir dönme noktası etrafında döner: pruva bir tarafa giderken kıç öbür tarafa savrulur. Sancak bordanızla rıhtıma bağlıyken dümeni iskeleye kırıp ileri yol verirseniz kıçınız rıhtıma doğru savrulur ve sürtebilir. Ayrılırken bu yüzden önce kıçı açar ya da spring halatıyla çalışırsınız.
Hız ve sorumluluk: ADB yönetmeliğine göre yetkili idarenin belirlediği hız sınırlarının üzerinde seyretmek, yüzme alanlarına can emniyetini tehlikeye düşürecek mesafede yaklaşmak veya tekneyi seyir, can, mal ve çevre emniyetini tehlikeye atacak şekilde kullanmak ADB’nin 6 ay süreyle askıya alınmasına yol açar (madde 18). Nefeste saptanan kan alkol seviyesi %0,05’in ya da 0,25 mg/L’nin üzerindeyken seyretmenin sonucu da aynıdır (madde 18).
- Sağa dönüşlü pervane: tornistanda kıç iskeleye.
- Dümen su akışıyla çalışır; yavaşken kısa ileri yol yardımcı olur.
- Yüzme alanına tehlikeli yaklaşma veya hız sınırını aşma: ADB 6 ay askı (madde 18).
Konu 6 / 6
Alıştırma yapın ve devam edin
Bu konuyu çalışmak için en iyi yerler. Bitirdiğinizde tek dokunuşla kursa dönersiniz.
Kaynaklar
- Özel Teknelerin Donatımı ve Özel Tekneleri Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 17/1/2026, sayı 33140; 3/7/2026 değişikliğiyle), madde 8–11 ve 18 · erişim tarihi
- Denizde Çatışmayı Önleme Yönetmeliği (Resmî Gazete 12/3/2024, sayı 32487): Türk sularındaki tüm tekneler COLREG 72 kurallarına uyar; demirli tekne işaretleri COLREG Kural 30 · erişim tarihi
tarihinde resmî kaynaklarla karşılaştırılarak kontrol edildi.