Twoja decyzja
Cztery sytuacje na wodzie. Najpierw zdecyduj, potem przeczytaj wyjaśnienie.
Po nocy na kotwicy w zęzie jest woda z tęczowym połyskiem. Pompa zęzowa wyrzuca wodę za burtę. Co robisz?
Najważniejsze
- Nic za burtęDo drogi wodnej nie wyrzucasz przedmiotów i nie wylewasz substancji, a już na pewno paliwa ani oleju.
- Art. 47 ust. 1 ustawy o żegludze śródlądowej: zakaz wyrzucania i wylewania.
- § 1.15 ust. 1 przepisów żeglugowych: zakaz wycieku substancji ropopochodnych.
- Przy tankowaniu trzymaj sorbent pod pistoletem i odpowietrznikiem.
- Wyciek: zawiadom od razuNa wodach śródlądowych administracja drogi wodnej i straż pożarna, na morzu stacja brzegowa albo VTS.
- Podajesz miejsce i rodzaj zanieczyszczenia (art. 47 ust. 2 ustawy).
- Cudzą plamę też zgłaszasz (§ 1.15 ust. 2).
- Morze: najbliższa stacja brzegowa lub VTS (art. 11 ust. 3 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza).
- Olej, zęza, ścieki, śmieci: do punktu odbioruGromadzisz je w zbiornikach i pojemnikach i oddajesz w porcie, zanim się przepełnią.
- Zaolejona woda zęzowa zostaje w zęzie (§ 6 rozporządzenia o odpadach).
- Ścieki i śmieci w pojemnikach, oddajesz w punkcie przyjęć (§ 13).
- Jacht rekreacyjny krótszy niż 20 m nie prowadzi książki kontrolnej oleju (§ 7).
- Morze: MARPOL obejmuje też jachtyBałtyk to obszar specjalny, a śmieci co do zasady nie wolno wyrzucać do morza.
- MARPOL i Konwencja helsińska (art. 5 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza).
- Jacht rekreacyjny od 2,5 m to statek w rozumieniu ustawy (art. 4 pkt 17).
- Tabliczki o śmieciach od 12 m długości (MARPOL zał. V).
Sprawdź, co już wiesz
Co mówi ustawa o żegludze śródlądowej o wyrzucaniu przedmiotów ze statku do drogi wodnej?
Rozwiązany przykład: Tankowanie na przystani nad Zalewem Zegrzyńskim
Tankujesz jacht motorowy Wiślanka przy pomoście paliwowym. Wlew jest na burcie. Po chwili z odpowietrznika zbiornika kapie trochę benzyny, a w zęzie silnika od rana stoi woda z tęczowym połyskiem.
Zanim przeczytasz rozwiązanie: jak postąpisz?
Prawda czy fałsz?
Oceń każde zdanie, zanim zobaczysz odpowiedź.
Wodę z zęzy zawsze można wypompować za burtę.
Na wodach śródlądowych administracja drogi wodnej i straż pożarna, na morzu stacja brzegowa albo VTS.
Plamę po innej motorówce zgłasza ten, kto ją zrobił, nie ja.
MARPOL dotyczy statków handlowych, a nie jachtów.
Gromadzisz je w zbiornikach i pojemnikach i oddajesz w porcie, zanim się przepełnią.
Do drogi wodnej nie wyrzucasz przedmiotów i nie wylewasz substancji, a już na pewno paliwa ani oleju.
Mała motorówka musi mieć książkę kontrolną oleju.
Bałtyk to obszar specjalny, a śmieci co do zasady nie wolno wyrzucać do morza.
Odrobina benzyny przy tankowaniu nic nie znaczy, szybko odparuje.
Resztki jedzenia i ścieki można wylać na dużym jeziorze, daleko od brzegu.
Ćwiczenie: Twój weekend na Mazurach bez śladu w wodzie
Płyniesz przez trzy dni po jeziorach mazurskich jachtem motorowym z toaletą i małą kuchnią. Odpowiadaj krok po kroku.
Krok po kroku
Pierwszego wieczoru masz worek śmieci, w tym butelki plastikowe. Co robisz?
Pokaż rozwiązanie
Śmieci to odpady komunalne: przechowujesz je w pojemnikach i oddajesz w punkcie przyjęć odpadów statkowych (§ 3 pkt 3 i § 13 rozporządzenia o odpadach). Wyrzucanie czegokolwiek do drogi wodnej zabrania art. 47 ust. 1 ustawy.
Zbiornik toalety jest prawie pełny. Gdzie go opróżnisz?
Pokaż rozwiązanie
Ścieki przechowujesz w pojemnikach i oddajesz do punktu przyjęć, zanim się przepełnią (§ 13 rozporządzenia o odpadach).
Na wodzie widzisz tęczową plamę po motorówce, która właśnie odpłynęła. Ułóż swoje kroki w kolejności.
- 1Niezwłocznie powiadamiasz administrację drogi wodnej i straż pożarną
- 2Po zgłoszeniu płyniesz dalej, omijając plamę
- 3Zapamiętujesz miejsce i rodzaj zanieczyszczenia
Pokaż rozwiązanie
Najpierw ustalasz, gdzie i co widzisz, bo to musisz podać. Potem niezwłocznie powiadamiasz administrację drogi wodnej i straż pożarną (§ 1.15 ust. 2 przepisów żeglugowych; art. 47 ust. 2 ustawy).
Teraz samodzielnie
Ostatniego dnia wymieniasz olej w silniku przyczepnym na przystani. Odpowiedz bez podpowiedzi.
Do jakiej grupy odpadów należy zużyty olej i filtr?
W czym przechowujesz zużyty olej do czasu oddania?
Twój jacht ma 9 m i silnik wysokoprężny. Od jakiej długości (w metrach) jacht rekreacyjny musi prowadzić książkę kontrolną oleju?
Sprawdzian (pytania: 10)
Pytania z tego działu, z wyjaśnieniem po każdej odpowiedzi.
Za darmo: lekcja i pytania (10) · Exam Pass: wszystkie pytania (20), egzaminy próbne bez limitu i powtórka błędów
Więcej na ten temat
Pełne wyjaśnienie i strony do nauki dla każdego punktu programu
Temat 1 z 5
Zasada ogólna: nic za burtę
Na śródlądowych drogach wodnych nie wolno wyrzucać ze statku przedmiotów ani wylewać substancji, które mogą przeszkadzać w żegludze, stwarzać niebezpieczeństwo dla innych użytkowników wody albo zanieczyszczać drogę wodną (art. 47 ust. 1 ustawy o żegludze śródlądowej). Przepisy żeglugowe powtarzają ten zakaz i wymieniają wprost najważniejszy przypadek: nie wolno wprowadzać do wody ani dopuszczać do wycieku substancji ropopochodnych, czyli paliwa i oleju (§ 1.15 ust. 1).
Dotyczy to każdego jachtu, także małej motorówki. W praktyce oznacza to prostą regułę: wszystko, co powstaje na pokładzie, zostaje na pokładzie, dopóki nie oddasz tego w porcie lub przystani.
- Zakaz wyrzucania przedmiotów i wylewania substancji do drogi wodnej (art. 47 ust. 1 ustawy o żegludze śródlądowej).
- Paliwo i olej to substancje ropopochodne: nie mogą trafić do wody ani wyciekać (§ 1.15 ust. 1 przepisów żeglugowych).
- Zakaz obejmuje każdy statek, bez względu na wielkość.
Temat 2 z 5
Wyciek albo plama na wodzie: kogo zawiadomić
Jeśli zanieczyścisz drogę wodną albo zauważysz na niej przedmioty lub substancje, które mogą być niebezpieczne, jako kierownik statku niezwłocznie zawiadamiasz administrację drogi wodnej i podajesz miejsce oraz rodzaj zanieczyszczenia (art. 47 ust. 2 ustawy). Gdy plamę zostawił inny statek lub ją po prostu widzisz, przepisy żeglugowe każą powiadomić też straż pożarną (§ 1.15 ust. 2).
Na morzu obowiązek jest podobny. Kapitan statku w polskich obszarach morskich, który zauważy zanieczyszczenie albo wypadek mogący spowodować rozlew oleju, przekazuje informację do najbliższej stacji brzegowej albo do Służby Kontroli Ruchu Statków (VTS); to samo musi zrobić, jeśli zanieczyszczenie powstało na jego statku (art. 11 ust. 3 i 4 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki).
- Wody śródlądowe: zawiadom administrację drogi wodnej, podaj miejsce i rodzaj zanieczyszczenia (art. 47 ust. 2).
- Plama po innym statku lub znaleziona na wodzie: także straż pożarna (§ 1.15 ust. 2).
- Morze: najbliższa stacja brzegowa albo VTS (art. 11 ust. 3–4 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza).
Temat 3 z 5
Olej, woda zęzowa i ścieki: gromadzisz i oddajesz
Rozporządzenie o odpadach ze statków żeglugi śródlądowej dzieli odpady na trzy grupy: odpady zawierające oleje lub smary (zużyty olej, zaolejona woda zęzowa, zużyte filtry i szmaty), odpady ładunkowe oraz ścieki i odpady komunalne, czyli fekalia, wodę z kuchni i łazienki oraz zwykłe śmieci (§ 2 i 3).
Odpady z olejem gromadzisz wyłącznie w zbiornikach lub w osobnych, dobrze zamocowanych pojemnikach, a zaolejona woda zęzowa zostaje w zęzie przedziału silnikowego (§ 6). Ścieki i śmieci trzymasz w przeznaczonych do tego pojemnikach (§ 13). Wszystko oddajesz w punkcie przyjęć odpadów statkowych w porcie lub na przystani, na tyle często, żeby pojemniki się nie przepełniły (§ 4 ust. 2–3, § 8 ust. 1, § 13). Dlatego zęzy z olejem nie wypompowujesz za burtę.
Książkę kontrolną oleju prowadzą statki z silnikiem na olej napędowy, ale nie jachty rekreacyjne i sportowe krótsze niż 20 m (§ 7 ust. 1). Twoja motorówka jej nie potrzebuje, a zakaz zanieczyszczania i tak obowiązuje.
- Trzy grupy odpadów: z olejem lub smarem, ładunkowe, ścieki i odpady komunalne (§ 3 rozporządzenia o odpadach).
- Odpady z olejem: tylko w zbiornikach lub zamocowanych pojemnikach; zaolejona woda zęzowa zostaje w zęzie (§ 6).
- Oddajesz je w punkcie przyjęć odpadów statkowych, zanim pojemniki się przepełnią (§ 4, § 8, § 13).
- Jacht rekreacyjny krótszy niż 20 m nie prowadzi książki kontrolnej oleju (§ 7 ust. 1).
Temat 4 z 5
Na morzu: MARPOL i Bałtyk
Na morzu stosuje się konwencję MARPOL, a na Morzu Bałtyckim także Konwencję helsińską (art. 5 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki).
Ustawa wprost zalicza do statków rekreacyjne jednostki pływające, czyli jednostki sportowe i rekreacyjne o długości kadłuba od 2,5 m (art. 4 pkt 17).
Załącznik V konwencji MARPOL co do zasady zakazuje wyrzucania do morza wszelkich śmieci; wyjątki dotyczą m.in. resztek jedzenia i są ograniczone. Plastik jest najgroźniejszy, bo unosi się na wodzie latami. Morze Bałtyckie jest obszarem specjalnym tego załącznika, a jego przepisy obejmują także jachty i łodzie rekreacyjne. Jachty od 12 m długości muszą mieć na pokładzie tabliczki z zasadami postępowania ze śmieciami (IMO, MARPOL załącznik V).
Dla patentu sternika motorowodnego, z którym na morzu pływasz do 2 Mm od brzegu, odpowiedź jest prosta: niczego nie wyrzucasz za burtę i wszystko oddajesz w marinie.
- Morze: MARPOL, a na Bałtyku także Konwencja helsińska (art. 5 ustawy o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza).
- Rekreacyjna jednostka pływająca od 2,5 m długości kadłuba też jest statkiem w rozumieniu tej ustawy (art. 4 pkt 17).
- MARPOL zał. V: śmieci co do zasady nie wolno wyrzucać do morza; Bałtyk to obszar specjalny.
- Tabliczki o postępowaniu ze śmieciami: jachty od 12 m (MARPOL zał. V).
Temat 5 z 5
Ćwicz i pogłębiaj
Tu najlepiej przećwiczysz ten temat. Potem jednym dotknięciem wrócisz do kursu.
Źródła
- Ustawa o żegludze śródlądowej (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 18), art. 47: zakaz wyrzucania przedmiotów i wylewania substancji oraz obowiązek zawiadomienia administracji drogi wodnej · sprawdzono
- Przepisy żeglugowe na śródlądowych drogach wodnych (Dz.U. 2003 nr 212 poz. 2072), § 1.15: zakaz zanieczyszczania dróg wodnych · sprawdzono
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków gromadzenia, przechowywania i usuwania odpadów i ścieków ze statków żeglugi śródlądowej (Dz.U. 2003 nr 104 poz. 973), § 2–4, 6–8 i 13 · sprawdzono
- Ustawa o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1786), art. 4 pkt 17, art. 5 i art. 11 ust. 3–4 · sprawdzono
- IMO, MARPOL załącznik V: zapobieganie zanieczyszczaniu morza śmieciami ze statków (strona po angielsku) po angielsku · sprawdzono
Treść sprawdzona z oficjalnymi źródłami: r.